Bài 3: Nhóm ngân hàng cuối bảng: không phải chưa làm số, mà làm chưa đủ sâu và chưa đủ khác biệt.
Link bài 2: https://discourse.lanhdaoso.org/t/chuy-n-d-i-s-ngan-hang-th-ng-m-i-vi-t-nam-2026/173?u=chinh
Cần nói công bằng: nhóm ngân hàng quy mô nhỏ không đứng yên. Nhiều ngân hàng đã có mobile app, eKYC, thanh toán QR, gửi tiết kiệm online, nâng cấp hạ tầng, đầu tư core, hợp tác công nghệ. Vấn đề là khoảng cách với nhóm dẫn đầu ngày càng rộng vì nhóm dẫn đầu có lợi thế về vốn, khách hàng, dữ liệu, thương hiệu và hệ sinh thái.
Theo thống kê năm 2025, ba ngân hàng có tổng tài sản thấp nhất trong nhóm 27 ngân hàng được khảo sát là Ngân hàng top cuối 1 với 103.303 tỷ đồng, Ngân hàng top cuối 2 với 88.882 tỷ đồng và Ngân hàng top cuối 3 với 35.377 tỷ đồng.
Con số này không nói rằng các ngân hàng đó “yếu” về mọi mặt. Nhưng nó cho thấy một thực tế: nguồn lực để đầu tư dài hạn cho công nghệ, dữ liệu, an toàn thông tin, nhân sự số và hệ sinh thái sẽ hạn chế hơn nhiều so với nhóm dẫn đầu.
Ví dụ, nếu BIDV có tổng tài sản hơn 3,3 triệu tỷ đồng, còn Ngân hàng top cuối 3 khoảng 35.377 tỷ đồng, thì quy mô bảng cân đối đã chênh lệch gần 100 lần. Khoảng cách này không chỉ là tiền. Nó là khả năng đầu tư hệ thống, khả năng thu hút nhân sự công nghệ, khả năng chịu chi phí thử nghiệm và khả năng đàm phán với đối tác.
- Nỗ lực số hóa có, nhưng chủ yếu vẫn ở lớp công cụ
Ngân hàng top cuối 1 có ứng dụng Ngân hàng top cuối 1 Plus, cho phép mở tài khoản trực tuyến bằng eKYC, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, gửi tiết kiệm, quản lý tài khoản/thẻ và hỗ trợ khách hàng trên app.
Ngân hàng top cuối 3 năm 2024 cũng đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ; chi phí hoạt động tăng 11% do đầu tư hạ tầng công nghệ, trang bị hệ thống máy chủ mới và nâng cấp cơ sở dữ liệu Oracle lên phiên bản 19c nhằm tăng cường quản trị, bảo mật thông tin và hỗ trợ phát triển dịch vụ số.
Những việc này là cần thiết. Nhưng câu hỏi chiến lược là: sau khi có app, có core, có máy chủ, ngân hàng tạo được lợi thế gì khác biệt?
Một ngân hàng nhỏ không thể thắng ngân hàng lớn nếu chỉ copy tính năng: chuyển tiền, tiết kiệm, thanh toán hóa đơn, QR, thẻ ảo. Khách hàng sẽ hỏi: “Tại sao tôi phải dùng app này mỗi ngày, thay vì dùng app của ngân hàng lớn đã quen hơn, nhiều ưu đãi hơn, nhiều đối tác hơn?” - Rủi ro lớn nhất: bị mất quan hệ chính với khách hàng
Ngân hàng nhỏ có thể vẫn giữ được tiền gửi nhờ lãi suất tốt hoặc quan hệ địa phương. Nhưng nếu khách hàng nhận lương ở ngân hàng khác, thanh toán bằng ví điện tử, vay tiêu dùng ở công ty tài chính, đầu tư qua app chứng khoán, mua bảo hiểm qua nền tảng khác, thì ngân hàng nhỏ chỉ còn giữ một phần rất mỏng trong đời sống tài chính của khách hàng.
Nói dễ hiểu: ngân hàng có thể còn “tài khoản” của khách hàng, nhưng không còn “thói quen” của khách hàng.
Mà trong kinh doanh số, ai nắm thói quen thì người đó có dữ liệu. Ai có dữ liệu thì người đó hiểu khách hàng. Ai hiểu khách hàng thì người đó bán đúng lúc, quản trị rủi ro tốt hơn và giữ chân khách hàng lâu hơn.
Đó là vòng lặp khiến nhóm dẫn đầu càng dẫn đầu hơn. - Bài toán dữ liệu: nhỏ không đáng sợ, nhưng mù dữ liệu thì rất nguy hiểm
Một ngân hàng nhỏ vẫn có thể thắng nếu hiểu rất sâu một phân khúc cụ thể. Nhưng nếu dữ liệu bị phân mảnh, ngân hàng sẽ không biết khách hàng thật sự đang cần gì.
Ví dụ: một hộ kinh doanh có tài khoản tại ngân hàng, nhận thanh toán QR, có khoản vay nhỏ, thỉnh thoảng gửi tiết kiệm, từng gọi tổng đài hỏi về hạn mức. Nếu các dữ liệu này nằm rời ở nhiều hệ thống, ngân hàng không nhìn ra rằng đây là một khách hàng có tiềm năng tăng trưởng.
Ngược lại, nếu dữ liệu được nối lại, ngân hàng có thể đề xuất gói phù hợp: tài khoản thu hộ, hạn mức thấu chi nhỏ, bảo hiểm cháy nổ cửa hàng, máy POS, khoản vay vốn lưu động theo mùa.
Vấn đề không phải là ngân hàng nhỏ thiếu khách hàng. Vấn đề là ngân hàng nhỏ có nhìn thấy cơ hội trong dữ liệu khách hàng hiện có hay không.