Trước khi học môn Digital & IT Strategy (DITS), tôi thường nhìn chiến lược – đặc biệt là chiến lược số – dưới một lăng kính khá quen thuộc: đó là bản kế hoạch hành động, là danh sách các sáng kiến, dự án, nền tảng và công nghệ cần triển khai để không bị tụt lại phía sau. Trong cách hiểu đó, chuyển đổi số đồng nghĩa với việc “làm thêm”: thêm phần mềm, thêm dữ liệu, thêm hệ thống, thêm AI. Chiến lược được hiểu như một bản To Do list mở rộng, càng nhiều đầu việc thì càng thể hiện sự quyết tâm đổi mới.
Khi tìm hiểu kỹ hơn về môn học tôi tự thấy mình cần thay đổi trong suy nghĩ, không phải để suy nghĩ nhanh hơn, mà là suy nghĩ chậm hơn, sâu hơn và có kỷ luật hơn. Giá trị lớn nhất của môn học không nằm ở các mô hình hay thuật ngữ mới, mà ở việc thay đổi tận gốc cách tôi hiểu về bản chất của chiến lược trong bối cảnh số hóa và biến động liên tục. Từ đó, chiến lược không còn là câu chuyện “làm gì”, mà là câu chuyện tại sao làm – cho ai – và chọn đứng ở đâu.
- Chiến lược bắt đầu từ WHY!
Bài học quan trọng nhất tôi dần hiểu là: chiến lược không bắt đầu từ WHAT, mà bắt đầu từ WHY.
Tại sao tổ chức cần thay đổi lúc này?
Tại sao phải làm việc này mà không phải việc khác?
Tại sao công nghệ này có ý nghĩa với mục tiêu dài hạn, thay vì chỉ giải quyết vấn đề ngắn hạn?
Trên thực tế, rất nhiều bản “chiến lược số” trong doanh nghiệp chỉ là sự lặp lại có điều chỉnh của năm trước: tăng trưởng thêm vài phần trăm, bổ sung một vài từ khóa thời thượng như AI, Cloud, Data, rồi gọi đó là chuyển đổi số. Khi thiếu đi WHY rõ ràng, tổ chức dễ rơi vào tình trạng “làm rất nhiều nhưng không biết mình đang đi đâu”.
Tôi nhận ra rằng: nếu WHY không đủ vững, thì mọi WHAT và HOW phía sau đều đứng trên một nền móng mong manh. Khi chiến lược không trả lời được câu hỏi WHY, nó không tạo được sự cam kết, không duy trì được động lực, và càng khó đi tới cùng trong một thế giới VUCA – nơi mọi giả định đều có thể bị phá vỡ bất cứ lúc nào. - Chiến lược không thể tách rời người thực thi
Một sai lầm phổ biến khác mà môn học chỉ ra là việc xây dựng chiến lược tách rời khỏi người thực thi. Nhiều tổ chức kỳ vọng rằng chỉ cần một bản chiến lược được “đóng gói” bởi chuyên gia hay tư vấn là đủ. Nhưng khi triển khai, chiến lược đó thường vấp phải sự kháng cự, thiếu đồng thuận hoặc đơn giản là không khả thi.
Khi đó tôi thấy rằng: chiến lược chỉ thực sự sống khi những người thực thi hiểu được WHY và tham gia vào quá trình hình thành nó. Sự tham gia này không phải để “lấy ý kiến cho đủ”, mà để tạo ra sự sở hữu chung, sự đồng thuận và nền tảng cho việc chuyển từ tư duy chiến lược sang hành động thực tế.
Trong trải nghiệm học nhóm của tôi, điều này được thể hiện rất rõ. Khi cả nhóm chưa cùng hiểu một logic chiến lược, mọi phân tích đều rời rạc. Nhưng khi mọi người bắt đầu nói chung một “ngôn ngữ DITS”, chiến lược không còn là bài tập học thuật, mà trở thành một câu chuyện có thể tin, có thể làm và có thể bảo vệ. - Chiến lược đơn giản hơn ta nghĩ nhưng “quyết định vị thế sống còn”
DITS không khiến chiến lược trở nên phức tạp hơn, mà ngược lại, bóc tách nó về bản chất. Tuy nhiên, chính sự đơn giản này lại buộc tổ chức phải đưa ra những lựa chọn khó khăn.
Trong bối cảnh Digital Disruption và thế giới VUCA, chiến lược không còn là bản kế hoạch cố định cho 3–5 năm. Thay vào đó, nó trở thành một vòng lặp liên tục: quan sát – định hướng – quyết định – hành động – điều chỉnh, tương tự như OODA Loop. Doanh nghiệp không thể làm mọi thứ, mà phải lựa chọn vị thế chiến lược của mình: ưu tiên customer relevance hay operational excellence, theo đuổi đổi mới đột phá hay tối ưu vận hành.
Khi đi sâu vào và càng tiếp cận với các khái niệm, tình huống thự tế sẽ cho mỗi người rằng: chiến lược không phải là làm tốt hơn tất cả, mà là chọn đúng thứ cần làm và dám bỏ đi những thứ không còn phù hợp. Trong môi trường số, không lựa chọn cũng chính là một lựa chọn – và thường là lựa chọn rủi ro nhất. - Vision không phải khẩu hiệu mà là “bức tranh định hình tương lai”
Một chuyển biến lớn khác trong tư duy của tôi cách nhìn về Vision. Trước đây, vision thường được xem như một câu khẩu hiệu truyền cảm hứng. Nhưng trong khi học xong tôi thấy khi vision được đặt lại đúng vai trò của nó: bức tranh tương lai mà tổ chức chủ động lựa chọn.
Một Digital Vision rõ ràng giúp trả lời câu hỏi: trong tương lai, công nghệ sẽ đóng vai trò gì trong mô hình kinh doanh, vận hành và trải nghiệm khách hàng? Nếu vision mơ hồ, tổ chức rất dễ bị dẫn dắt bởi hoàn cảnh, xu hướng hoặc đối thủ, thay vì bởi những lựa chọn có chủ đích.
Nên điều tiên quyết khi định hình chiến lược: nếu hôm nay không nghiêm túc với vision, thì ngày mai tổ chức sẽ phải trả giá bằng những quyết định bị động, chắp vá và thiếu nhất quán. - Digital & IT Strategy không còn là “phần sau” của Business Strategy
Một thay đổi tư duy mang tính nền tảng khác mang lại là mối quan hệ giữa Business Strategy – Digital Strategy – IT Strategy. Nếu trước đây, IT chỉ đóng vai trò hỗ trợ, “đi sau” để hiện thực hóa chiến lược kinh doanh, thì ngày nay, Digital và IT đã trở thành đòn bẩy chiến lược ngay từ đầu.
Công nghệ không chỉ giúp doanh nghiệp làm tốt hơn cái đang làm, mà còn mở ra khả năng làm những điều trước đây không thể. Khi đó, Digital & IT Strategy không phải là “gắn thêm công nghệ”, mà là tư duy chiến lược trong kỷ nguyên số, nơi digital được tích hợp xuyên suốt từ purpose, vision, strategy đến implementation.
Tôi đã được trang bị những kiến thức để giúp mình phân biệt rõ giữa creative và innovation: đổi mới thực sự không nằm ở việc chạy theo công nghệ mới nhất, mà ở việc lựa chọn đúng công nghệ, đúng thời điểm, để tạo ra giá trị bền vững. - Chuyển đổi số và câu chuyện giữa con người với sự kháng cự
Cuối cùng, Khi nhìn thẳng vào một sự thật: chuyển đổi số không thất bại vì công nghệ, mà vì con người. Sự kháng cự, nỗi sợ bị thay thế, mất an toàn hay thay đổi thói quen là hoàn toàn có thật.
Một chiến lược số muốn đi đường dài cần được hỗ trợ bởi truyền thông, sự đồng hành của lãnh đạo và một vision đủ rõ để mọi người tin và đi cùng. Trong thế giới biến động, duy trì động lực cả ngắn hạn lẫn dài hạn chính là chìa khóa để đổi mới bền vững.
Kết luận - Chiến lược của mọi chiến lược
Nhìn lại toàn bộ môn học, tôi được những kiến thức quý giá và BHL không dạy cách “làm cho nhanh”, mà dạy cách “làm cho đúng”. Chiến lược, suy cho cùng, vẫn quay về những giá trị cốt lõi:
Hiểu mình – hiểu người – hiểu bối cảnh – hiểu thời điểm.
Dám đặt câu hỏi WHY, dám lựa chọn và dám bỏ đi những thứ không còn tạo giá trị.
Sau cùng điều thay đổi lớn nhất không phải là tôi biết thêm bao nhiêu khái niệm mà là tôi đã bắt đầu suy nghĩ khác đi về chiến lược: ít vội vàng hơn, nhiều câu hỏi WHY hơn, và can đảm hơn trong việc tập trung vào điều thật sự quan trọng.