Bài 2. Nhóm ngân hàng dẫn đầu: không chỉ số hóa giao dịch, mà tái thiết mới hình vận hành
Link bài 1: Chuyển đổi số ngân hàng thương mại Việt Nam 2026 - Bức tranh chung
Trong phạm vi bài viết này, “nhóm dẫn đầu” được hiểu theo hai lớp: nhóm ngân hàng có quy mô tài sản lớn như BIDV, VietinBank, Agribank, Vietcombank, MB; đồng thời có xét thêm các ngân hàng tư nhân nổi bật về thương hiệu và tốc độ số hóa như VPBank, Techcombank. Theo dữ liệu năm 2025 của 27 ngân hàng đã công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý IV/2025, BIDV tiếp tục dẫn đầu với hơn 3,3 triệu tỷ đồng tổng tài sản; VietinBank hơn 2,7 triệu tỷ đồng; Vietcombank hơn 2,4 triệu tỷ đồng; MB hơn 1,6 triệu tỷ đồng; VPBank gần 1,3 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, quy mô tài sản chỉ là một phần. Điều làm nhóm dẫn đầu bỏ xa nhóm phía sau là họ đang chuyển đổi trên nhiều lớp cùng lúc.
- Từ mobile banking thành “trợ lý tài chính cá nhân”
Vietcombank là ví dụ rõ. VCB Digibank có gần 15 triệu người dùng, được thiết kế lại theo hướng cá nhân hóa cho từng phân khúc như khách hàng trẻ, khách hàng lớn tuổi, khách hàng ưu tiên. Ứng dụng tích hợp quản lý tài chính cá nhân, thanh toán, đầu tư, bảo hiểm và hệ sinh thái đối tác.
Nói dễ hiểu, nếu trước đây app ngân hàng giống một cái máy ATM thu nhỏ, thì nay app của ngân hàng dẫn đầu đang giống một “trợ lý tài chính” trong túi áo.
Ví dụ: một khách hàng trẻ vừa nhận lương. App không chỉ hiển thị số dư, mà có thể gợi ý chia tiền vào các mục: chi tiêu tháng này, tiết kiệm du lịch, đầu tư nhỏ định kỳ, thanh toán thẻ tín dụng, mua bảo hiểm du lịch. Đó là khác biệt giữa “app để giao dịch” và “app để quản lý cuộc sống tài chính”.
BIDV cũng đi theo hướng tương tự. BIDV SmartBanking phiên bản X, ra mắt tháng 7/2025, nhấn mạnh ba trụ cột: tái thiết trải nghiệm người dùng, ứng dụng AI/ML để cá nhân hóa theo hành vi khách hàng, và mở rộng hệ sinh thái số. Ứng dụng còn có các tính năng như đầu tư tự động, ứng lương, mở thẻ online, quản lý tài chính.
Điểm quan trọng ở đây không phải là có thêm nhiều tính năng. Điểm quan trọng là ngân hàng đang học cách đưa đúng tính năng đến đúng khách hàng vào đúng thời điểm. - Từ dữ liệu rời rạc thành “bộ nhớ khách hàng”
Trong ngân hàng truyền thống, mỗi hệ
thống thường giữ một mảnh thông tin: core banking biết tài khoản, hệ thống thẻ
biết chi tiêu, hệ thống vay biết khoản vay, CRM biết khiếu nại, call center
biết cuộc gọi. Nếu các mảnh này không nối với nhau, ngân hàng không thật sự
hiểu khách hàng.
Hãy tưởng tượng một cửa hàng tạp hóa
lớn. Người bán hàng A biết bạn thường mua sữa. Người bán hàng B biết bạn vừa
phàn nàn vì giao hàng trễ. Người bán hàng C lại gọi mời bạn mua sản phẩm mới
ngay sau khi bạn vừa bực mình. Đó là tình trạng “dữ liệu rời rạc”.
Ngân hàng dẫn đầu đang cố gắng xây
“single customer view” – một cái nhìn thống nhất về khách hàng. Khi đó, ngân
hàng biết khách hàng là ai, dùng sản phẩm gì, có rủi ro gì, đang có nhu cầu gì
và vừa tương tác với ngân hàng ra sao.
VietinBank năm 2024 triển khai 45
sáng kiến trong chương trình chuyển đổi số X01, ứng dụng Agile và Waterfall;
sang năm 2025 tập trung số hóa sâu sản phẩm, tái thiết kế quy trình, khai thác
dữ liệu lớn, ứng dụng AI và Big Data để cá nhân hóa sản phẩm, nâng cao trải
nghiệm và thúc đẩy bán chéo. Ngân hàng cũng mở rộng Nhà máy số và thành lập
khối Dữ liệu & Trí tuệ nhân tạo.
Ví dụ: nếu khách hàng thường xuyên
nhận lương ngày 25, có khoản chi cố định ngày 5, thường để số dư lớn trong tài
khoản thanh toán nhưng không gửi tiết kiệm, ngân hàng có thể gợi ý tiết kiệm
linh hoạt. Nếu khách hàng có nhiều giao dịch nhỏ bất thường vào ban đêm, hệ
thống có thể cảnh báo nguy cơ gian lận.
Đây là ngân hàng dựa trên dữ liệu,
không chỉ ngân hàng có app.
Bạn hãy tạo ảnh cho nội dung sau: - Từ vận hành thủ công thành vận hành số
MB là một ví dụ đáng chú ý về vận
hành số. Theo Brand Finance, MB phục vụ khoảng 97% giao dịch qua kênh số và hơn
90% hoạt động nội bộ đã không giấy tờ.
Điểm này rất quan trọng. Nhiều ngân
hàng bên ngoài có app đẹp, nhưng bên trong vẫn xử lý thủ công: in hồ sơ, ký
giấy, gửi email qua lại, nhập liệu lại nhiều lần. Đó là “số hóa mặt tiền”, chưa
phải chuyển đổi số thật.
Một ví dụ dễ hiểu: khách hàng đăng
ký vay online, upload giấy tờ online, nhận thông báo “hồ sơ đã tiếp nhận”.
Nhưng sau đó nhân viên vẫn in hồ sơ, chuyển phòng ban, gọi điện xác minh thủ
công, yêu cầu khách ra quầy ký lại. Nhìn từ ngoài, khách thấy ngân hàng có kênh
số. Nhưng từ bên trong, quy trình vẫn cũ.
Chuyển đổi số thật phải đi từ ngoài
vào trong: khách hàng số, quy trình số, phê duyệt số, kiểm soát số, lưu vết số
và đo lường số. - Từ ngân hàng đô thị sang tài chính số toàn dân
Agribank có một bài toán khác. Lợi thế của Agribank không chỉ nằm ở app, mà ở mạng lưới sâu rộng đến nông thôn, hộ kinh doanh, tiểu thương và khu vực ít được phục vụ bởi dịch vụ tài chính hiện đại. Agribank cho biết giao dịch tự động chiếm 91,97% tổng số giao dịch; ngân hàng có gần 20 triệu khách hàng có tài khoản tiền gửi thanh toán, gần 16 triệu khách hàng dùng thẻ ATM và gần 15 triệu khách hàng dùng Mobile Banking. (Agribank)
Điều này cho thấy chuyển đổi số không nhất thiết chỉ là cuộc chơi của giới trẻ đô thị. Nếu làm đúng, ngân hàng số có thể giúp người dân vùng xa thanh toán, nhận tiền, vay vốn, gửi tiết kiệm, mua bảo hiểm mùa vụ hoặc dùng QR trong buôn bán nhỏ.
Ví dụ: một tiểu thương ở huyện không cần đến quầy để in sao kê khi vay vốn. Nếu ngân hàng kết nối dữ liệu doanh thu QR, dòng tiền tài khoản và lịch sử giao dịch, hồ sơ vay có thể được đánh giá nhanh hơn, minh bạch hơn, ít phụ thuộc vào giấy tờ thủ công hơn.
Tác giả: Chị Tạ Thị Chinh hơn 17 năm thực chiến trong lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm.